Stories – Ολυμπιακοί Αγώνες 1896: Το «πείραμα» που άφησε ιστορία

Του Θανάση Σταθόπουλου
OSN

Σαν σήμερα 6 Απριλίου (βάση Γρηγοριανού Ημερολογίου) άνοιξε η αυλαία των πρώτων Σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα το 1896 σε ένα κατάμεστο Παναθηναϊκό Στάδιο.

Η ημερομηνία που έχει κατοχυρωθεί είναι αυτή της 25ης Μαρτίου (Ιουλιανό Ημερολόγιο), καθώς ήταν και μια ημέρα ιστορική για τη χώρα μας και συνδύαζε τον εορτασμό του Ευαγγελισμού, αλλά και την Εθνική μας εορτή. Ήταν ημέρα Δευτέρα του Πάσχα.

Μία ημέρα πριν, την Κυριακή του Πάσχα, είχαν γίνει τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα του μεγάλου Εθνικού μας Ευεργέτη, Γεωργίου Αβέρωφ (1815-1899), ο οποίος είχε χορηγήσει το δοκιμαζόμενο (και τότε) ελληνικό κράτος, με ένα εκατομμύριο χρυσές δραχμές για τη διαμόρφωση και τη μερική, έστω, αναμαρμάρωση του Παναθηναϊκού Σταδίου όπου πραγματοποιήθηκαν οι πρώτοι Σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες.

Το οξύμωρο ήταν ότι κανένας αθλητής δεν φόρεσε στο λαιμό του χρυσό μετάλλιο. Γιατί πολύ απλά δεν υπήρχαν χρυσά μετάλλια. Αυτά έκαναν την εμφάνισή τους τέσσερα χρόνια αργότερα στους Ολυμπιακούς Αγώνες στο Παρίσι το 1900. Οι αθλητές που έπαιρναν την πρώτη θέση φορούσαν στο λαιμό του το ασημένιο μετάλλιο και όσοι ήταν δεύτεροι το χάλκινο. Όσο για τους τρίτους ένα δίπλωμα και η πολύ σημαντική διάκριση της τρίτης θέσης ήταν αρκετά..

Το «πείραμα» του Κουμπερτέν και η πρόταση Βικέλα

Φυσικά όπως σε κάθε σημαντικό γεγονός, υπάρχει και έντονο παρασκήνιο. Ο Βαρώνος Πιερ ντε Κουμπερντέν, γνωστός για την αρχαιολατρία του, επιθυμούσε η αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων να πραγματοποιηθεί στο Παρίσι το 1900. Γράφει ο ίδιος σε άρθρο του (7/19 Απριλίου 1896) «Η ανασύστασις των Ολυμπιακών Αγώνων απεφάνθη ομοφώνος. Σκοπό δε ήχομεν να εγκαινιάσομε αυτούς το 1900. Αλλ’ εκρίθη προτιμότερο να τελεστούν ενωρίτερον το 1896».

Η πρόταση αυτή έπεσε στο τραπέζι από τον Δημήτριο Βικέλα, κάτι που ο Πιερ ντε Κουμπερτέν επισημαίνει στο ίδιο άρθρο τονίζοντας ότι «η επιλογή των Αθηνών προτάθηκε από τον Έλληνα εκπρόσωπο στην τελευταία συνεδρίαση του Συνεδρίου, θερμά υποστηριζόμενη από τους κ.κ de Coubertin, Sloane, και di Villers, η πρόταση αυτή υιοθετήθηκε ομόφωνα».

Ουσιαστικά η Αθήνα ήταν ένα μεγάλο «πείραμα» για τον Πιέρ ντε Κουμπερτέν, καθώς, θα μπορούσε να διαπιστώσει αν το μεγάλο όραμα της αναβίωσης των Αγώνων έχει ανταπόκριση από τις υπόλοιπες χώρες και να προλάβει να διορθώσει τις όποιες ατέλειες και τα όποια κακώς κείμενα για την επόμενη Ολυμπιάδα, η οποία ήταν προγραμματισμένη να διεξαχθεί, στη χώρα του τη Γαλλία και συγκεκριμένα στην πόλη που γεννήθηκε, στο Παρίσι.

«Αυλαία» με τα 100 μέτρα

Η πρόταση του Δημητρίου Βικέλα πέρασε. Η Αθήνα θα φιλοξενούσε τους πρώτους Σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες το 1896 στις 25 Μαρτίου (6 Απριλίου), μια ημερομηνία σημαντική για την Ελλάδα, όπου θα διαρκούσαν μέχρι τις 3 Απριλίου ( 15 Απριλίου).

Η «αυλαία» άνοιξε σε ένα ασφυκτικά γεμάτο Παναθηναϊκό Στάδιο, με τους προκριματικούς αγώνες των 100 μέτρων. Ο πρώτος τελικός έγινε στο τριπλούν με τον Αμερικανό James Connolly να κατακτά την πρώτη θέση με άλμα στα 13.71.

Στη δεύτερη θέση βρέθηκε ο Αλέξανδρος Τουφερής. Μεγαλωμένος στην Ελλάδα, αλλά με γαλλική υποκοότητα, αγωνίσθηκε με τα χρώματα της Γαλλίας (Alexandre Tufferi) και με άλμα στα 12.70 βρέθηκε πίσω από τον Connolly. Τρίτος ήταν ο Έλληνας Ιωάννης Περσάκης, ο οποίος χάρισε στη χώρα μας την πρώτη διάκριση.

Ο πρώτος Έλληνας Ολυμπιονίκης

Αυτός ήταν ο Λεωνίδας Πύργος. Το αξιοσημείωτο με τον Πύργο ήταν ότι πήρε μέρος σε ένα αγώνισμα το οποίο συμπεριλήφθηκε στην ατζέντα των Ολυμπιακών Αγώνων μία και μοναδική φορά. Στην Αθήνα.

Ο Πύργος συμμετείχε στο αγώνισμα της ξιφασκίας οπλοδιδασκάλων. Δηλαδή σε ένα αγώνισμα που έπαιρναν μέρος προπονητές! Ο Πύργος επικράτησε του Γάλλου Maurice Perronnet με 3-1, σε μια αναμέτρηση που πραγματοποιήθηκε στο χώρο του Ζαππείου και έγινε ο πρώτος Έλληνας Ολυμπιονίκης. Μετά τη νίκη αυτή οι Έλληνες θεατές τον πήραν στους ώμους και τον γύριζαν στους δρόμους της Αθήνας.

Οι Έλληνες πανηγύρισαν ακόμη εννέα πρωτιές (και όχι χρυσά μετάλλια) από τους Σπύρο Λούη (Μαραθώνιος), Ιωάννη Γεωργιάδη (Ξιφασκία), Αριστείδη Κωνσταντινίδη (Ποδηλασία Δρόμου), Ιωάννη Μητρόπουλο (Κρίκοι), Νικόλαο Ανριακόπουλο (Αναρρίχηση επί Κάλω), Ιωάννη Μαλοκίνη (100μ. Ελύθερο Ναυτών), Γεώργιο Ορφανίδη (Σκοποβολή), Παντελή Καρασεβδά (200μ. Τυφέκιο) και Ιωάννη Φραγκούδη (25μ. Περίστροφο).

Φυσικά υπήρχαν και άλλες πολλές διακρίσεις με 17 Έλληνες αθλητές να κατακτούν την δεύτερη θέση και άλλοι 19 την τρίτη. Συνολικά 46 Έλληνες αθλητές (υπολογίζονται και αθλητές από την Κύπρο, τη Σμύρνη και την Αίγυπτο) βρέθηκαν στις πρώτες τρεις θέσεις από τους συνολικά 169 (με βάση τις αναφορές της ΔΟΕ) που συμμετείχαν στους Αγώνες.

Αρκετό μελάνι έχει χυθεί για το παρασκήνιο, αλλά και για το προσκήνιο των πρώτων Σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων. Με λίγους μήνες να απομένουν για τους Αγώνες του Ρίο η δημοσιογραφική ομάδα του OSN θα σας «ταξιδέψει» σε πολλούς από αυτούς με ενδιαφέροντες και ανέκδοτες ιστορίες για Έλληνες και ξένους αθλητές. Εξάλλου το μεγαλύτερο γεγονός στον πλανήτη, το γεγονός το οποίο σταματάει ακόμα και πολέμους, έχει πάντα κάτι να μας πει…

Πηγές: «Ο Βικέλας και οι Ολυμπιακοί Αγώνες» Ανάτυπο από τον Α’ τόμος της Β’ περιόδου της περιοδικής εκδόσεως του ΣΩΒ «Η ΜΕΛΕΤΗ», Α’ (2004) 54-83 του Πέτρου Λινάρδου.
olympic.org